در رابطه با جرم سرقت ادبی ابتدا باید به تعریف این جرم پرداخت. در واقع اثر ادبی حاصل نبوغ و نوآوری ذهنی یک فرد در خلق واژه، داستان، شعر و یا هر مبحث ادبی دیگر می باشد که منحصرا متعلق به وی می باشد. حال برای حفظ این خلاقیت و جلوگیری از سو استفاده سایر افراد چه باید کرد؟ بدیهی است که اثر بایستی به نام شخص ثبت گردد تا احتمال هر سو استفاده ای از افراد سودجو سلب گردد. در این مقاله به چگونکی و چند و چون این کار خواهیم پرداخت.

اثر ادبی

در واقع هر نوشته ای در هر زمینه ای چنانچه استانداردهای موجود را داشته باشد به ثبت رسیده و تحت حمایت قانون قرار خواهد گرفت. از جمله قوانین حامی در این زمینه می توان به قوانین زیر اشاره کرد:

• قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان
• قانون حمایت از حقوق هنرمندان
• قانون مطبوعات

سرقت ادبی

بر اساس ماده 6 قانون مطبوعات،سرقت ادبی عبارتست از نسبت دادن عمدی تمام یا بخش قابل توجهی از آثار و نوشته‌های دیگران به خود یا غیر ولو به صورت‌ترجمه. در واقع به زبان عامیانه سرقت ادبی به معنای کپی برداری از قسمتی یا تمام اثر از آثار نویسنده و خالق اثر دیگر توسط شخصی دیگر. چنانچه اثر توسط شخص پدید آورنده به ثبت رسیده باشد اثر وی تحت حمایت فانون مولفان و مصنفان قرار گرفته و می تواند نسبت به شکایت بابت جرم سرقت ادبی اقدام نماید. بدیهی است قانون از صاحب اثر دفاع و مانع از تضییع حقوق وی خواهد شد.

روش های سرقت ادبی

سرقت ادبی به روش های مختلفی صورت می گیرد که در زیر به آن ها اشاره شده است :

1. کپی کردن کل یا بخش عمده اثر متعلق به دیگری به‌نام خود یا دیگری،
2. ترجمه اثر دیگری به نام خود؛ به طوری که اصل مطلب را متعلق به خود نشان دهد.
3. نشر ترجمه دیگری به‌نام خود؛ در این جا شخص خود را به طور کلی به عنوان مترجم اثر دیگری معرفی می نماید.
4.  نگارش و تنظیم مقاله یا پایان نامه برای دیگران
5.  هم چنین در حوزه هنری می توان انتشار عکس هایی که تحت حمایت قانون کپی رایت هستند و یا تهیه ویدیو کلیپ هایی برگرفته از فیلم های گوناگون و معرفی آن به عنوان اثری نو را نوعی سرقت ادبی قلمداد کرد.

مجازات و جرم سرقت ادبی

در رابطه با مجازات و جرم سرقت ادبی سارق مستوجب مجازات های مقرر در ماده (٦٩٨) قانون مجازات اسلامی یعنی دو ماه تا دو سال حبس و یا تا 74 ضربه شلاق است. لازم به ذکر است که کپی برداری از اختراع نیز جرم محسوب شده و مستوجب مجازات است.

قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان

در این رابطه ماده 23 قانون حمایت حقوق مؤلفان بیان می داردکه هر کس تمام یا قسمتی از اثر دیگری را که مورد حمایت این قانون است به نام خود یا به نام پدید آورنده بدون اجازه او یا عالماً عامداً به نام شخص دیگری غیر از خود پدید آورنده، نشر یا پخش یا عرضه کند به حبس تأدیبی از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد. هم چنین چاپ و نشر ترجمه دیگری به نام خود نیز در ماده 24 همان قانون جرم انگاری شده است که بر اساس آن هر کس بدون اجازه ترجمه دیگری را به نام خود یا دیگری چاپ و پخش و نشر کند به حبس تادیبی از سه ماه تا یکسال محکوم می شود.

ماده 4 قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان

مطابق با ماده 4 قانون حمایت حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان، حقوق معنوی هیچ محصول فکری، قابل انتقال به غیر نیست. ازاين‌رو هیچ‌کس نمی تواند حتی با رضایت صاحب اثر و یا حتی با پرداخت پول به وی، نام او را از آن اثر حذف، و نام خود را به‌عنوان پدیدآورنده و خالق اثر ذکر کند. چرا که این کار نیز، سرقت ادبی محسوب می شود.

قانون کپی برداری از کتاب

مطابق ماده ۲۳ قانون حمایت حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان و طبق مجازات کپی برداری از کتاب: “هرکس تمام یا قسمتی از اثر دیگری را که مورد حمایت این قانون است به نام خود یا به نام پدید آورنده بدون اجازه او یا عامداً به شخص دیگری غیر از پدید آورنده نشر یا پخش یا عرضه کند به حبس تادیبی از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.”

جرم چاپ و پخش و نشر ترجمه دیگری

ماده ۲۴ قانون حمایت حقوق مولفان مصنفان و هنرمندان و مجازات کپی برداری از کتاب مقرر می‌دارد: “هرکس بدون اجازه ترجمه دیگری را به نام خود یا دیگری چاپ و پخش و نشرکند به حبس تادیبی ازسه ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.”

جرم نشر ، پخش و عرضه آثار سمعی بصری

ماده ۲ قانون نحوه مجازات کپی برداری از کتاب توسط اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت‌های غیرمجاز می‌نمایند مقرر می دارد:

هر گونه فعاليت تجاري در زمينه توليد، توزيع، تكثير و عرضه آثار، نوارها و لوح هاي فشرده صوتي و تصويري نياز به اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي دارد. متخلفان از اين امر به جريمه نقدي از ده ميليون ريال تا يكصد ميليون ريال محكوم مي شوند.

گروه مشاورین حقوقی ایرانلا

برای مشاوره با وکیل متخصص در زمینه مالکیت معنوی،جرم کپی برداری از اختراع و ثبت اختراع،حق مولف بر اثر، شکایت از سرقت علمی ،مجازات کپی برداری از کتاب و …. می توانید با وکلای متخصص و با تجربه مشاورین حقوقی ایرانلا از طریق شماره های درج شده در سایت تماس حاصل فرمایید و درخواست مشاوره تلفنی با وکلای این مجموعه را داشته باشید.